The Shins

Er zit een tamelijk groot gat - van drie jaar en drie maanden om precies te zijn - tussen het vorige album, Chutes Too Narrow, en het nieuwe album. Zeker als je bedenkt dat platenmaatschappijen hun bands tegenwoordig gerust elk jaar, maar in elk geval elke twee jaar om een album durven te vragen. 'Als je niet alle mogelijkheden onderzoekt die de plaat beter zouden kunnen maken, en als je dus toegeeft aan de druk van het label, dan heeft dat invloed op de kwaliteit van de plaat, maar dan blijft het je eigen fout. Je hóeft namelijk niet toe te geven als je dat niet wil,' zegt Mercer, hoewel ook hij deze druk voelde en daarom dacht snel te moeten zijn met de opvolger van Chutes Too Narrow. Hij wilde per se op tijd klaar zijn, maar wat is op tijd? 'Artistieke inspanningen zijn niet hetzelfde als het bouwen van een dam ofzo. Soms moet je wachten tot de dingen gebeuren.'

Garden State OST
Of het succes gegroeid is, stil is blijven staan of zelfs is afgenomen durft Mercer niet te zeggen. Als ik zeg dat ik het idee heb dat in elk geval de pers als hongerige wolven op de frontman springt, lacht Mercer. 'Word ik verslonden door wolven? Dat wist ik niet, maar het is goed dat we aandacht krijgen. Je moet mensen laten weten dat je bestaat.' Wat in elk geval in Amerika, en deels ook wel in Nederland, heel erg goed heeft uitgepakt is het verschijnen van de film Garden State, waarin twee liedjes van het eerste album van The Shins voorkomen. 'Het voelde eigenlijk alsof ons debuut opnieuw gereleased werd. Na anderhalf jaar toeren, kwamen we terug in Amerika om handen te schudden en opnieuw veel te spelen, om ons nieuwe publiek, veel jonge mensen, een plezier te doen. Alle verkopen, dus ook die van het tweede album, schoten omhoog.'

'Het publiek lijkt het fijn te hebben gevonden als het album wat eerder was uitgekomen,' zegt Mercer eufemistisch, die dwingende postjes op weblogs heeft gelezen en weet dat mensen boos waren. 'Maar ja, ik schrijf niet als ik aan het toeren ben.' Mercer kan niet wachten tot hij de reacties van zijn publiek hem bereiken en is niet meer bang dat mensen het album, zelfs na dat lange wachten, maar niks vinden. 'Ik voel me sterk, ben trots op het album en als mensen het niet leuk vinden, dan komt dat vast omdat ze een andere smaak hebben. En daar kan ik niks aan doen.'

Muziek vs. Tekst
Omdat Mercer niet tijdens het toeren schrijft en door de film het toeren wat langer duurde was de voorman pas in de zomer van 2005 'really getting down to business with it.' De totstandkoming van de liedjes geschiedde op de voor Mercer gangbare manier: hij schrijft zijn muziek op gitaar en piano en vraagt zich daarna af wat zijn eigen muziek hem eigenlijk wil zeggen, waarom de muziek klinkt zoals ie klinkt en wat de muziek probeert uit te drukken. Hij probeert de muziek te interpreteren om er zo een min of meer logisch verhaal van te maken. Dat klinkt wat zweverig. 'Misschien, maar het worden over het algemeen toch persoonlijke teksten, dus blijkbaar wil ik toch opschrijven waar ik zelf mee bezig ben. En daar wil ik ook over zingen. Het grappigste is wanneer de teksten een hypothetische wending nemen, want in een fictieve wereld kan ik alles bedenken wat ik maar wil.'

Maar als de tekst pas na de muziek ontstaat, kun je dan nog wel zeggen dat teksten net zo belangrijk zijn als de muziek? Zit er een hiërarchie in? Geeft Mercer, die toch als een goede tekstschrijver te boek staat, prioriteit aan de een of de ander? 'Voor zover ik de ervaring van de luisteraar ken, is de muziek veel belangrijker dan de tekst. Ik zou heel stomme, suffe dingen kunnen beweren in een liedje en dan zou het nog steeds een heel luisterbaar liedje kunnen zijn. Maar voor mij is het belangrijk wanneer de teksten sterk en goed zijn. Als je bijvoorbeeld naar Smiths-liedjes luistert en de teksten zijn zo goed, dan beleef en ervaar je het liedje op een heel andere manier.'

Mercer is degene die beslist of een nummer klaar is. Als hij werkelijk denkt alle mogelijkheden gehad te hebben, als hij zich niet meer voor kan stellen dat een liedje nog beter kan worden en als het klinkt zoals hij dacht dat het zou gaan klinken, dan is het af. 'Je kunt er wel mee blijven rommelen, maar dat moet je op een gegeven moment gewoon niet meer doen.' Het is moeilijk voor te stellen dat als je aan een liedje begint dat het ooit klaar zal zijn, net zoals met het schrijven van een boek, maar Mercer geeft twijfelend toe dat hij toch wel voelt wanneer hij dat punt bereikt heeft.

Uit de context
En omdat die teksten van Mercer toch veel vragen oproepen, vraag ik hem of het crimineel is als ik enkele zinnen uit de context ruk en hem daarbij om commentaar vraag. Hij lacht om het woord crimineel en begint toch wel wat te glunderen als hij weet dat hij over zijn teksten mag praten. Wat me als eerste opviel was een wat twijfelende afwisseling tussen positieve en negatieve teksten, om het album uiteindelijk met een vrij negatieve en treurige zin te eindigen. 'Hmm, that's actually pretty sad, yeah,' zegt Mercer als ik hem mijn onderstreepte zin voorlees: 'And still to come, the worst part - and you know it. There is a numbness in your heart, and it's growing.' Mercer is even stil en zegt dan fel: 'Ja, misschien is het wel een soort van wraak op de gelukkige mensen.' Gelukkig relativeert hij. 'Nee, het is juist goed om naar donkere plekken te gaan, zeker als het kunst betreft. Het is goed omdat je op die plekken groeit, het is goed om toe te geven dat leven iets is dat soms weg glipt.' Maar ik vergeet niet waar hij zijn uitleg mee begon. 'Ja, soms denk ik wel dat ik jaloers ben op gelukkige mensen... Maar ik vraag me dan toch af waarom ik droevige liedjes schrijf. Misschien wel omdat ik treurnis, juist door kunst te gebruiken en er een liedje van te maken, mooi wil en kan maken.'

Sommige zinnetjes springen eruit, uit de muziek, uit de tekst en uit het hele liedje. Ik citeer een zinnetje uit Chutes too Narrow: he was so poorly cast as a malcontent. Een aantal liedjes op Wincing the Night Away hebben ook van die korte, krachtig gezongen bijna statements, waardoor ze ook uit de context als de aforismen van Mercer gebundeld zouden kunnen worden. Onder 'oblige' en 'obligation' zouden meerdere zinnen komen te staan. Onder andere: 'You're not obliged to swallow anything you despise.' Mercer legt uit dat hij een hoop verwijten van vrienden over zich heen krijgt als hij aardig is tegen mensen tegen wie hij helemaal niet aardig hoeft te zijn. Enkele relaties in zijn leven zijn veranderd of zelfs gesneuveld door het succes van de band en Mercer heeft besloten om zich daar niet al te veel meer van aan te trekken. 'Ik geloof inmiddels dat ik dat gewoon niet verdien. Je zou niet bij iemand moeten willen zijn, wanneer het enige wat hij of zij doet is proberen jouw geluk te ondermijnen. En dat liedje gaat daar wel over: deze lijnen doorknippen en verder gaan met je leven. Het leven is te kort om door te brengen met iemand, die er plezier in heeft om jouw geluk te verzieken.' En om de relationele problemen van Mercer uit de negatieve sfeer te halen, toch ook veel, heel veel liefde in de teksten op het album. Een mooie zin waar ik toch een beetje boos over doe is 'the choice is yours to be loved.' Hoho, zeg ik hem, jij hebt toch ook nog wel een vinger in de pap, of leg jij jouw lot altijd in handen van anderen? 'Nee, nee, dat bedoel ik niet! Ik hou zo veel van die vrouw, dat ik haar mijn liefde geef. Ik ben hier, ik hou van jou en als jij mij wil dan ben ik van jou. Als je ervoor kiest, accepteer dan dat ik er ben.'

'So affections fade away, or do adults just learn to play the most ridiculous, repulsive games?'
Het lijkt of Mercer hier beweert dat volwassenen altijd maar manipulerend bezig zijn. 'Dit lied gaat wel weer over vriendschap. Voor Chutes too Narrow heb ik een moeilijke beslissing genomen door een van mijn beste vrienden uit de band te ontslaan. Hij kon niet accepteren dat ik in The Shins meer deed dan hij. Het was een moeilijke tijd, want in een eerdere band had hij een grotere vinger in de pap, maar nu gewoon niet meer. Hij was nooit tevreden en het was niet meer werkbaar om hem erbij te hebben. In feite was het een zakelijke beslissing, maar we praten nu niet meer. Ik heb hem nooit meer gesproken na het telefoongesprek waarin ik hem zei dat het niet meer langer ging. En ja, ik geef mezelf soms wel de schuld van het kapotmaken van de vriendschap, al weet ik ook dat hij deze beslissing had kunnen accepteren. 'But looking on the brighter side, there's far less to which I'll be obliged.' En dat het dan dus weer leuker wordt als je hebt besloten dat een relatie niet werkt. Dan hoef je uiteindelijk niet meer te proberen...

Positief, negatief, goede relaties, slechte relaties, er zijn altijd twee kanten, ook in de teksten van The Shins. 'Oh, won't you do me the favor, man, of forgiving my poly-morphing opinion here.' Mercer ziet altijd beide kanten, van álles. Het is wikken en wegen om uiteindelijk tot een beslissing te komen. 'Een beslissing impliceert zekerheid. Weldenkende mensen kunnen altijd nadenken over een andere kant, dus kiezen is áltijd moeilijk. Soms kun je zelfs impliciet overkomen, mensen willen namelijk graag dat je in iets gelooft. Dat je volledig overtuigd bent van iets.' De if you're not for us, you're against us-ziekte van Amerika is. Zo zwart-wit is het nooit en dat lees ik in Mercers teksten. 'Ik vind het interessant dat jij dat ziet in de teksten, het is denk ik hetgene wat ik het allerliefst wil communiceren. Dat je kunt overleven in the unknown. Het is eng, het is moeilijk, maar het kan! Het zou prachtig zijn om dat de wereld in te sturen, zeker in Amerika. Je kunt nooit zeker zijn van iets. Soms denk ik dat het mijn onzekerheden zijn die me helpen om te zijn waar ik ben. Er is niks mis met onzekerheid.'