Bright Eyes
Als ik mijn ouderwetse analoge cassettetaperecorder installeer kijkt Conor Oberst geïnteresseerd toe. "Analog tape is the best", merkt hij droogjes op. Hij kan het weten. Al op zijn dertiende maakte hij in de kelder van zijn ouders opnames van zijn eigen nummers op een viersporenrecorder. Op het nieuwste album, Cassadaga, lijkt het analoge stramien van voorheen vaarwel te zijn gezegd. In vergelijking met de doorgaans sobere opnames van eerdere albums vallen nu de immense sound en de weelderige orkestratie op.
Oberst: Bij Wide Awake en Digital Ash [de twee albums die in 2005 gelijktijdig uitkwamen] hadden we heel sterk de insteek twee homogene, los van elkaar staande platen te maken waarin de verschillende aspecten van onze muziek scherp tot uiting konden komen. Met Cassadaga deden we eigenlijk het tegenovergestelde. We gingen de studio in en namen zo’n dertig nummers op, om op een gegeven moment eens terug te kijken welke daarvan bij elkaar op een album zouden kunnen horen. En wat betreft de orkestratie: we hadden altijd al wel wat strijkers in onze nummers, maar we probeerden meer een orkest te imiteren door middel van multitracking. Voor Cassadaga heeft [pianist, trompettist] Nate Walcott alle arrangementen thuis geschreven en mij daar telkens demootjes van gestuurd. Aan die opnames zijn we flink gaan sleutelen en huurden we uiteindelijk een ensemble in om alles echt op te nemen. De benadering van dit album was al met al minder doordacht en we hebben in vergelijking met vorige opnames meer tijd voor het hele proces genomen.
FU: Zou je zeggen dat tegelijk met de muzikale benadering ook je tekstuele benadering is veranderd? Een nummer als "When the president talks to God" van de 2005 tour is onverbloemd direct, de lyrics van Cassadaga zijn veel poëtischer, subtieler.
Oberst: Er is altijd wel een connectie tussen muzikale en lyrische aankleding, maar dat is niet iets waar ik heel bewust mee bezig ben geweest. Het is meer iets waar ik langzaam naartoe ben bewogen. Bij mij komen de nummers gewoon, of niet. Natuurlijk zijn er onderweg beslissingen te nemen, coupletten erbij of eraf…, maar primair stond bij Cassadaga het proces als zodanig. Toen ik jaren geleden begon met schrijven, wilde ik erg expliciet zijn in mijn teksten, precies uitleggen hoe ik me voelde. Zelfinterpretatie. Nu interesseert me dat niet meer zo en vind ik het belangrijker dat juist de luisteraar wordt uitgedaagd tot interpretatie.
FU: Hoe reageerde het Amerikaanse publiek tijdens de vorige tour op je uitgesproken meningen?
Oberst: Gelukkig is mijn carrière niet onderworpen aan zaken als commerciële radio of MTV, dus buiten het vaste publiek kennen niet echt veel mensen ons.
FU: Is dat niet snel aan het veranderen?
Oberst: Ja, maar we zijn nog altijd niet zo groot dat we in regular rotation zijn en dergelijke, zeker niet in Amerika - in Europa begint dat overigens wel hier en daar. Dus voor Bright Eyes is er nog veel vrijheid om te doen wat we willen, we zijn nog altijd tamelijk underground, zodat ze ons ook niet veel kunnen ontnemen.
FU: Toch sta je na optredens in goed bekeken tonight shows van Jay Leno en sinds je deelname aan de Vote for Change-tour onherroepelijk bekend als een fervente Bush-basher.
Oberst: Ja, er wordt sindsdien wel wat negatieve e-mail naar het label gestuurd, maar voor elk negatief bericht staan toch wel drie positieve. Daarbij: een paar jaar geleden was het misschien heel wat om kritiek te uiten op de regering, maar nu lijkt iedere band wel Bush-bashersongs te zingen. Da’s ook niet zo moeilijk, want op dit moment pleegt de Bush-regering zo’n beetje politieke zelfmoord. Maar ik ben daar heel blij om hoor; dat Bush zijn eigen graf graaft en steeds meer bands zich erover uitlaten.
FU: Op Cassadaga is meer aan de hand dan de politieke neergang van de Bush-regering. In de meeste nummers hangt wel een of andere imminente apocalyps
op de achtergrond, of die nu politiek, commercieel of ecologisch van aard is. Dylan zong "The times they are a changing". Het openingsnummer van Cassadaga eindigt met "Would you agree the times have changed?"
Oberst: Er zijn momenteel veel grote dingen gaande die mij bang maken: de klimaatverandering bijvoorbeeld en peak oil. Dit is allemaal wetenschappelijk bewezen, dus erg moeilijk te ontkennen. Dus ja, in die zin zijn de tijden al veranderd en de consequenties komen sneller dan men wil geloven. Dat is ook het ambigue aan de hele situatie: we weten eigenlijk wel wat ons te wachten staat, maar we willen er gewoonweg niet aan. Vooralsnog moet het nog maar blijken of de westerse mens iets van zijn comfortabele levensstijl wil opgeven om verandering te bewerkstelligen. Dit soort angsten slaan onherroepelijk neer in mijn muziek, maar gelukkig zijn er nog genoeg positieve zaken waarop je je kunt focussen.
FU: Hoop je dat jouw nummers verandering bewerkstelligen?
Oberst: Zoals ik al zei ben ik niet heel bewust nummers aan het schrijven, ze gebeuren gewoon. Maar de kern van kunst is uiteindelijk toch communicatie. Natuurlijk creëer je voor jezelf, maar toch hoop je altijd dat er iemand aan de andere kant zit die op een of andere manier geraakt wordt en dat je misschien een reactie teweegbrengt, al is het maar een negatieve. Art is all about to keep stirring the pot.
FU: In "Coat check dream song" zingt Hassan Lemtouni in het Arabisch "Er kan geen geluk zijn zonder vrijheid". Ligt onder alle verdeeldheid, afbrokkeling en vernietiging aan de oppervlakte nog altijd de diepere laag van vrijheid? ["Hear the chimes, did you know / that the wind when it blows / It is older than Rome and all of this sorrow" - Cleanse song]
Oberst: Ja, dat denk ik. De vrije wil, de hof van Eden, dat zijn hele oude dingen. Als ik nadenk over de kwaden in deze wereld is het te gemakkelijk om te wijzen naar religie of kapitalisme en dergelijke, want uiteindelijk komt het neer op het menselijk hart dat zowel in staat is tot het goede als tot het kwade. In ieder persoon heerst een dualiteit, religie en kapitalisme zijn daarvan slechts de extensies - en hebben dus ook goede en slechte kanten. Mensen willen goed doen, maar ook macht uitoefenen over andere mensen - wat echt walgelijk is maar waarmee iedereen nu eenmaal in meer of mindere mate te maken heeft. Ondanks nationaliteit, cultuur, opvoeding en religie komt het uiteindelijk neer op deze tweeslachtigheid van vrijheid en onderdrukking - wat misschien frustrerend is, maar ook wel troostend: het is beide tegelijk; het zijn de krachten waarmee ik dagelijks van doen heb.
Maar begrijp me dus niet verkeerd: een religieus systeem is niet per definitie onderdrukkend. Het geeft ook zekerheid en bescherming, zoals de structuren in het dagelijkse leven. Als ik naar mijn zeer gelovige oma kijk, wie ben ik dan om die levensstijl in twijfel te gaan trekken? Wat blijft er voor haar over als je haar dogmatische omgang met de wereld weghaalt? Wat voor vrijheid is dat nog als je totaal ongebonden door het leven gaat? A slippery slope…
FU: In "Four Winds" zing je "When Great Satan is gone… She [civilization?] just can’t remain with all that outer space. She breaks…". Ondanks je kritiek op de regering nog altijd geloof in Amerika?
Oberst: Jazeker. De Bush-regering faalt, maar ze faalt in het licht van de Amerikaanse Constitutie. Als die als zodanig door fundamentalisten wordt bestempeld als Satan, als moreel verwerpelijk de totale vernietiging verdient, dan ben ik bang voor de leegte die deze vernietiging zou achterlaten.
Toen ik jong was heb ik socialistische systemen geromantiseerd, maar we leven vandaag de dag in een post-ideologische tijd, dat is de realiteit. Met communisme hoef je vandaag de dag echt niet meer aan te komen. Veelbelovend vind ik dan ook van die businessmodellen die in feite goed zijn voor mensen. Er wordt geld verdiend, en tegelijkertijd worden mensen geholpen: Getting rich and doing right. Volgens mij is men hier iets op het spoor; dit lijkt een zinvolle manier om het in deze economische tijd aan te pakken. Je vraagt mensen niet meer vanuit de goedheid van hun hart, maar geeft ze in feite een economische prikkel. Ik vind het bijvoorbeeld machtig wat Bono aan het doen is in Afrika. Ik moet me hier eens wat meer in gaan verdiepen, het is volgens mij een gigantisch wiskundig probleem.
’s Avonds puilt het podium van The Max ongeveer net zo uit als de bomvolle zaal. Maar liefst twaalf muzikanten zijn er te tellen, een zeldzaamheid op een rockpodium. Bovendien een band van grote kwaliteit. En het geluid is fantastisch. Violen, cello’s, dwarsfluit, sax, percussie, orgel, gitaren, trompet. In de rustige nummers is ieder instrument afzonderlijk te vernemen, in de rockers zorgen ze gezamenlijk voor een grootse, volle sound die gedragen wordt door de opzwepende roffels van de siamese ritmetandem Janet Weiss en Rachel Blumberg - wiens achtergrondstemmen en passant ook nog eens loepzuiver zijn. Maar onmiskenbaar blijft de focus vooral gericht op Conor Oberst, de kleine, in maagdelijk wit katoen gestoken gestalte met gitzwarte haren, die als voorganger zijn discipelen aanvuurt en het gehoor zijn profetieën voorschotelt, met die fragiele, maar ozo indrukwekkende stem.
Wat een vreselijke ziekte heeft die man.
Dat is K.U.N.S.T. Frans!
Ho godver. Ik begrijp er weer eens niks van.
Tijdens het lezen van het interview stond en staat nog altijd Cassadaga op. Het valt mee inderdaad ook op dat Conor op dit album plaats heeft gemaakt voor degelijke zang zonder al dat emotioneel geroep dat af en toe in zijn vorig werk naar boven kwam. Ook is de opname kwaliteit aanzienlijk verbeterd en de orkestratie past de band perfect. Op Dour heb ik er enorm van genoten jammer dat het optreden niet zolang duurde en ze weinig response kregen. Toch dit is inderdaad kunst en als we toch het woord kunst in de mond nemen zijn vergelijkingen met art zijn waanzinnig.