Kula Shaker

De documentaire "The same but different" waarin Mills en toenmalig toetsenist Jay Darlington met een MTV-crew door India reisden die ik vanmiddag nog op internet had gezien, gaf niet echt uitsluitsel. Aan de ene kant kwam er een in gewaden gehulde Crispian Mills in voor, die offert in tempels en in de leer is bij een sadu (heilige man). Aan de andere kant blijkt eruit zijn relativering "I'm not a Hare Krishna, I'm into Krishna" en de onzekere zenuwachtigheid voor een ongepland optreden op een Indiaas Nieuwjaarsfeest; hij is en blijft naar eigen zeggen "just a western boy".

Crispian: "I'll be fucked if I know hoe karma werkt, dus vraag me daar maar niet naar. Maar ik weet wel dat Kula Shaker op dit moment niet het verleden aan het herscheppen is. We raakten na Pigs, Peasants and Astronauts de bezieling kwijt en hoewel het op dat moment erg onfortuinlijk leek, is de beslissing er toen de brui aan te geven wel degene die ons hier en nu heeft teruggebracht."
Karma werkt waarlijk op wonderbaarlijke wijze: na twee albums je zeer succesvolle band opheffen: "We stopped at the top of our game", zoals Mills zelf zegt. Dat is niet niks. Kun je je hoogtepunt überhaupt al zo snel vaststellen? Met Kula Shakers reputatie van fantastische liveband hadden wellicht nog grotere arena's in het verschiet gelegen. Of voedden de ten opzicht van K ietwat tegenvallende verkoopcijfers van Pigs, Peasants and Astronauts de angst als een nachtkaars uit te doven? Crispian: "We speelden geen spelletjes, we maakten de albums zoals wij dat wilden, we kozen zelf de singles uit: elke stap van het proces was een waarachtige. Zo ook de laatste. Het was geen gemakkelijke beslissing die we namen, maar Kula Shaker als creatieve kracht was totaal uitgeput."

De weg naar Strangefolk is er een die karma Kula Shaker doet aflopen. Dat die weg gaat door een gapend gat van zeven jaar, waardoor de helft van de mensen de band niet meer kent en de andere helft het allemaal geen zak interesseert is daarbij niet per se erg. Crispian: "Daarin ligt de uitdaging en de spanning die deze reïncarnatie met zich meebrengt."
FU: "Maar nummers als "Tattva" en "Govinda" behoeven weinig reïncarnatie. Zij zijn allerminst met jullie gestorven."
Alonza: "Een kleine voorsprong hebben we natuurlijk wel. Maar toch, het kost veel tijd om de band muzikaal weer tot een hechte formatie te smeden."
FU: "Ja, want de reïncarnatie neemt nu al enige jaren in beslag."
Crispian: "We speelden voor het eerst weer samen in 2004 op een liefdadigheidsalbum voor de School of Braja die Indiase muziek en filosofie doceert. Deze school had geen geld, maar de kinderen waren zeer getalenteerd, ze maakten prachtige muziek. Ik zat toen in The Jeevas en bracht ook de andere muzikanten voor het album bijeen, waaronder Alonza en [drummer] Paul [Winter Hart]. Ons hernieuwde samenspelen was een magisch moment en het was al snel duidelijk dat Kula Shaker terug was. Het ging heel natuurlijk; er waren weinig vergaderingen voor nodig en de advocaten waren heel schappelijk."
Alonza: "Er was geen financiële prikkel om weer bij elkaar te komen, het was een zuiver muzikale start. Nu zijn de advocaten er natuurlijk ook weer bij betrokken natuurlijk, ik heb Crispian vanmorgen nog aangeklaagd."

Buiten wat internet-aankondigingen, een reeks kleinschalige optredens - waarvan sommige onder valse naam - een ep-tje en een zonder enige ruchtbaarheid opgenomen album is de reïncarnatie tot nog toe behoorlijk "under the radar" gebleven. Tchad Blake, de producer die bekend is om zijn techniek van binaural recording, woonde in de buurt en werd snel bereid gevonden. Crispian: "Tchad is in de vijftig, maar ziet er erg goed geconserveerd uit." Alonza: "Hij is nog van de oude school, weet nog alles van oude opnametechnieken, een echte ambachtsman." Wekenlang stonden de bandleden oog in oog met "those fuckin' binaural heads" die overal in de studio hingen. Alonza: "Binaural recording is niet eens echt bedoeld voor rockrecordings, meer voor muziek waarbij je als luisteraar het gevoel moet krijgen dat je bij de muzikanten in de kamer zit, wereldmuziek en dergelijke..."
FU: "Pearl Jam maakte in 1997 een album met Blake, Binaural."
Alonza: "O ja, natuurlijk. Hmm, misschien werkt het toch wel voor rockmuziek."
FU: "Wat mij ondanks de reïncarnatie en de binaural recording niettemin opvalt is dat Kula Shaker qua sound niet echt een fundamenteel nieuwe weg is ingeslagen."
Crispian: "Het belangrijkste is dat we live wilden spelen. Strangefolk ontwikkelde zich tijdens de optredens die we de afgelopen maanden hebben gedaan. K is ook op dergelijke wijze tot stand gekomen. Tegelijk is het beetje theater dat om Pigs heen hangt doorgesijpeld naar Strangefolk. Het was eigenlijk al de titel van het album waarmee we na Pigs and Astronauts aan slag gingen."
FU: "Over dat theateraspect. Met alle spiritualiteit is de ironie nooit ver weg in jullie muziek. Is theater misschien nodig om spiritualiteit over het voetlicht te krijgen?"
Crispian: "Als je luistert naar "Within you without you" op Sgt. Pepper dan hoor je bij het wegfaden van die fantastische sound en lyrics audience laughter om ons eraan te herinneren dat het allemaal theater is. Kula Shaker is niet aan het evangeliseren. We vermaken elkaar en ons publiek. Maar je hebt wel passie nodig om het te doen. Anders wordt het inderdaad een gimmick en sta je te bluffen. De spiritualiteit is er hoe dan ook, altijd en voor iedereen. Het is alleen maar net of je daar zelf zin hebt, of je zin hebt in een avontuur. Want de Indiase spiritualiteit gaat over zelfontdekking. Wij hebben het geluk intense ervaringen te hebben gehad, die als het ware de benzine zijn voor Kula Shaker."

Crispian: "Er is een gezegde uit het noorden van Engeland dat luidt: "There's nothing so queer as folk." Al het vreemde op aarde is afkomstig van mensen. Mensen zijn een mysterie. En ik denk dat velen een grote verrassing staat te wachten als ze erachter komen wie ze werkelijk zijn, omdat er zoveel lagen zijn in een persoon; emotioneel, spiritueel. Dat is waar folkstories over gaan, over persoonlijke verhalen die niettemin alle mensen verbinden. Ze spreken tot het onderbewuste, de diepe lagen."
FU: "Wat is de kracht nog van deze verhalen vandaag de dag? Sommige nummers op Strangefolk, ik denk aan "Dictator in the free world", laten juist vreemde paradoxen zien waarin we in deze tijd worden geconfronteerd. Heeft de hedendaagse mens nog wel toegang tot deze diepe lagen?"
Alonza: "Ik zag laatst een interview met een vrouw op tv. Zij zei: "I'm prepared to give up some of my liberties for freedom." Een totale contradictie: je moet je vrijheid opgeven om vrijheid te hebben, maar ja, weet zij veel, compleet gebrainswasht."
Crispian: "In Engeland worden op dit moment allerlei persoonlijke rechten gestript; het recht om te protesteren wordt vernauwd, ze mogen mensen opsluiten zonder reden, martelen - een hele lijst aan dingen, nauwelijks meer terug te draaien ook. Het is wachten totdat er iemand aan de macht komt die echt ziek in zijn hoofd is en dan zitten we echt in de problemen."
FU: "Is de vrijheid die wordt nagestreefd niet eerder vrijheid van onveiligheid, angst, terreur?"
Crispian: "In Engeland plannen ze de introductie van een identiteitskaart waar allemaal persoonlijke gegevens op staan: je crimineel verleden, je schoolloopbaan, je openbaar vervoergebruik. We leven vandaag de dag in een enorm panopticon. Het gevaarlijke van een perfecte gevangenis is dat je niet echt door hebt dat je in een gevangenis zit, mensen zien het gewoon niet als een gevangenis."
FU: "Dan is het natuurlijk de grote vraag of die gevangenis er überhaupt wel is."
Crispian: "Reken maar! Er zijn alleen te weinig stemmen die zich roeren. Ik bedoel: wat doet rock & roll? Rock & roll is niet echt een bedreiging voor de wereldorde op het moment. Niemand wil echt risico's lopen vandaag de dag, men wil gewoon winkelen en geen gezeik. We zijn vrij om te winkelen, maar niet vrij om echt te handelen. De enige plek waar je nog echt vrij bent - en altijd al geweest bent en zult zijn - is in je geest. Alleen, je moet het willen en durven, het echte avontuur. Mensen zijn bang. Voor de wereld. En voor zichzelf."

"Altijd als bands hier komen en de vleugel zien, kunnen ze de verleiding niet weerstaan." Opnameleider Erwin kijkt gelaten toe hoe Alonza de pianoakkoorden van "Shadowlands" uitzoekt, een nummer dat hij (bassist!) nog nooit live heeft gespeeld. We bevinden ons in de kleine, achter statige Prinsengrachtenpandgevels verborgen studio Le Roy waar Mills en Bevan aantreden voor de opname van een 2-meter sessie. Crispian slokt in een teug zijn kop koffie weg en begint aan de vier pogingen die ze aan "Shadowlands" wagen waarvan uiteindelijk de eerste behouden blijft. Het is overduidelijk wie de bandleider is. Geconcentreerd neemt Alonza Crispians blijkbaar al lang van tevoren uitgedachte instructies in zich op aangaande structuur, arrangement en sound. Zouden de verhouden ook al zo gelegen hebben toen ze in een ver collegeverleden kamergenoten waren?
Vanaf "Shadowlands" volgen de nummers elkaar in hoog tempo op. Via een Texaans knauwend "Right now we're gonna take you way down south" loopt het honingzoete Pigs and Astronauts hitje "Shower your Love" over in de ironische protestsong "(I'm a dic I'm a dic I'm a) dictator of the free world". In de opnamekamer achterhaalt productieleider Nienke aan de hand van de hoes van het vanmorgen nog snel geluisterde album de titels van de nieuwe nummers. "Shall we do "Govinda"?", klinkt het door de speakers. Nienke balt haar vuist en slaakt een overwinningsyes: "In the pocket! Ik hoopte al dat ze deze gingen doen." Moeiteloos haken Mills en Bevan in op de oeroude patronen en klinkt het Sanskriet op uit de speakers, ter verering van de Opperheer Hari [Krishna], die bekend staat als Govinda, heer van de koeien en koeherders. Instant karma.
"Ok, klaar. Tijd voor wat cultuur." Crispian staat resoluut op en pakt zijn gitaartje in. Alonza komt de opnamekamer binnen en geeft me mijn gitaar terug die ze voor de gelegenheid geleend hadden. Met Nienke wordt nog snel het voornemen besproken om in het najaar met de volledige band terug te keren voor nieuwe opnames, dit keer met televisiecamera's erbij. Erwin staat perplex: "Zo'n snelle sessie heb ik nog nooit meegemaakt! Anderhalf uur en zes nummers opgenomen."