Wat moet je met een cd van een al lang vergeten bandje, dat ook nog eens gepresenteerd wordt 'featuring Wally Waller and Jon Povey of the Pretty Things'. Hoewel ze deel uitmaakten van de formatie die het meesterwerk S.F. Sorrow uitbracht, waren ze geen bandleden van het eerste uur. Dat kon ook niet, want toen The Pretty Things hun eerste succes boekten ("Road Runner"!) staken gitarist Jon Povey en bassist Wally Waller hun energie nog in een andere band, namelijk The Fenmen. Hoewel The Fenmen maar twee singles uitbrachten, kenden ze wel een bijzondere - en herkenbare - geschiedenis. The Fenmen speelden in clubs in Hamburg, tekenden een contract bij Decca en speelden, jawel, merseybeat. Maar dat deden ze net iets te lang, waardoor ze midden jaren zestig hun leadzanger Bern Elliott verloren en het kleine beetje populariteit dat ze hadden. Hun muzikale blikveld verlegden ze vervolgens van Liverpool naar Californië en met die op meerstemmige zang gebaseerde sound leek het succes zowaar terug te keren. In 1965 maakten ze bijzonder aardige demo-opnames en een jaar later namen ze een sessie op voor de BBC. Al deze opnames, aangevuld met liedjes uit hun beginjaren en songs uit de tijd dat Wally Waller en Jon Povey bij The Pretty Things speelden, vind je hier verzameld: zeventien tracks, variërend van niet onverdienstelijk tot lekker, die laten horen dat de afstand Liverpool - San Francisco kleiner is dan je denkt.

Eind jaren negentig was ik enorm onder de indruk van de eerste plaat van Solex, Solex vs. The Hitmeister. Liesbeth Esselink maakte slimme knip- en plakmuziek, samplepop zo je wilt. Een paar jaar eerder was het doorbraakalbum van The Jon Spencer Blues Explosion verschenen, het even prachtige Orange. Rond dezelfde tijd speelde Jon Spencer niet alleen opgefokte blues, maar ook een soort glamrock met zijn ega, Cristina Martinez. Tien jaar later komen we ze alle drie weer tegen, nu in een gezamenlijk project. Op de hoes van Amsterdam Showdown, King Street Throwdown zien we een driewieler, een kinderfietsje. En da’s vast niet voor niets: de door Jon Spencer en Cristina Martinez (en rapper Mike Ladd en nog een aantal muzikanten) ingespeelde muzikale schetsen werden door Solex uitgewerkt en bij elkaar geplakt. De manier waarop is vooral losjes, speels en onverwacht. Geen bluesshouts (nu ja, soms kan Spencer zich niet inhouden) en ranzige gitaren op bluesschema’s, geil gekreun en punky geschreeuw. Maar op no-wave gebaseerde funk en beats die doen alsof de zomer weer begonnen is. Solex vs. Cristina Martinez & Jon Spencer is geen gedroomde samenwerking, en ook geen spannend duel op leven en dood. Eerder een onverwacht vrolijk album, waar Solex op punten wint.

Er zijn maar een paar cd’s die ik meerdere malen gekocht heb. Meestal ging het dan om vervanging van kapotte cd’s. Uitgebreidere versies, met bonustracks en dergelijke, zijn vaak onzin: niet voor niets zijn die extra liedjes weggelaten van de originele plaat. Alleen de Grote Klassiekers uit mijn platenverzameling, de platen die ik eigenlijk nooit meer hoef te draaien, omdat ik alleen door het kijken naar de hoes elke noot al hoor, die cd’s zijn soms de moeite waard om in een nieuwe, geremasterde, of anderszins uitgebreide editie aan te schaffen. En jawel, Worst Case Scenario is er zo een. Voor de nieuwe mastering hoef je het niet te doen (al is er wel enig verschil te horen) en als je midden jaren negentig een fanatiek verzamelaar was van alles wat de Antwerpse maffia voortbracht, heb je de tracks op de tweede cd ook vast wel in huis. Hoogtepunt hiervan is uiteraard de EP Zea, het debuut van dEUS. De derde schijf in het doosje is een DVD: naast video’s en live-opnames (van bijvoorbeeld Pinkpop 1995) kun je kijken naar de documentaire Time Is The State of My Jeans (The Making of Worst Case Scenario). Hierin vertellen niet alleen de toenmalige hoofdrolspelers Tom Barman en Stef Kamil Carlens over Worst Case Scenario, maar bijvoorbeeld ook Guy Garvey van Elbow en Brian Molko van Placebo. De bijdrage van de laatste laat vooral zien wat voor aalgladde engerd hij geworden is. Maar, ik geef toe, onderhoudend is deze DVD wel. Als ik Worst Case Scenario een dag later nog eens draai in de auto en werkelijk elke schots en scheve noot meezing, dringt zich een beangstigende conclusie op: Brian Molko heeft misschien wel gelijk. Het zou zo maar kunnen zijn dat The Stooges en The Velvet Underground niet de enige bands waren die een Echt Grote Plaat gemaakt hebben.

There ain’t no grave
that can hold my body down
when I hear the trumpet sound
I’m gonna rise right out of the ground.

Natuurlijk, dit zijn de woorden van een getormenteerde ziel die, ondanks dat zijn dood nabij is en zijn lichaam zo breekbaar als maar zijn kan, trots en standvastig zijn laatste dagen doorbrengt. Maar zou het ook een knipoog kunnen zijn, een grapje van producer Rick Rubin of misschien wel van Johnny Cash zelf? Want ruim zes jaar na zijn dood in 2003 verschijnt nu toch nog het zesde deel van de American Recordings. Eigenlijk had ik het idee dat na de boxset Unearthed de koek wel zo’n beetje op was. Dit nieuwe deel, wederom vooral gevuld met covers, traditionals en slechts één originele track ("I Corinthians 15.55") is dan ook een relatief klein koekje, want de tien nummers klokken ongeveer een half uur. En wederom horen we een man aan het eind van zijn krachten. Maar ondanks dat zijn lichaam kapot is, zo zelfbewust en sterk als we hoorden op voorganger A Hundred Highways klinkt het ook hier weer. Het grootste deel van deze tracks stamt dan ook uit dezelfde sessies. Enige uitzondering is "Satisfied Mind" dat we kenden van de soundtrack van Kill Bill 2. Brak het gebrek aan tempo op deel vijf je een beetje op, dan ga je over hetzelfde klagen bij Ain’t No Grave. Was het de gebroken, maar trotse stem van Johnny Cash aan het eind van zijn krachten die je diep in je ziel raakte, dan staat deze plaat in je jaarlijstje.

De Canadese Basia Bulat heeft een boel bijgeleerd van het vele optreden. Klonk haar debuutplaat Oh, My Darling soms wel heel erg netjes en voorzichtig, deze drie jaar later uitgebrachte opvolger laat een heel wat zelfverzekerder zangeres horen. Haar stem is volwassener en hoewel nog steeds een beetje hees, durft ze zich nu vol overgave te laten gaan. In "Walk You Down" en "Gold Rush" - niet voor niets steviger dan ze zich eerder heeft laten horen - merken we wat ze met een voller geluid kan. Andere liedjes, inclusief de verstilde hoogtepunten "If It Rains" en "Sugar And Spice", laten horen wat een intiemer arrangement doet met haar stem. En dan blijkt dat het vooral Basia Bulats zang is die Heart Of My Own draagt. Want de productie van Howard Bilerman (The Arcade Fire) maakt het geheel net iets te afstandelijk en voorzichtig. Blijkbaar heeft hij vooral geprobeerd om Basia Bulats stemgeluid nadruk te geven en dat is geen slecht idee. Helaas blijven haar composities aan de veilige kant van het spectrum. Een producer met meer lef en liedjes die wat meer buiten de lijntjes durven te gaan en Basia Bulat heeft een topalbum te pakken. Aan haar ligt het in elk geval niet.

Zouden John Davis en Lou Barlow hun Folk Implosion nog weer eens van stal halen? Nu Setting Sun's vierde plaat Fantasurreal (is dat geen neologisme?) z’n rondjes in mijn cd-speler draait, vraag ik me vooral af of er nog eens een vervolg op het prachtige Dare To Be Surprised gaat verschijnen. Want hoe aardig Fantasurreal ook is, de inventieve frisheid en de vrolijke charme van The Folk Implosion’s doorbraakplaat hoor ik niet. (Eerlijk is eerlijk: ook de twee platen na Dare To Be Surprised kwamen daar niet in de buurt.) Maar genoeg gekat: Fantasurreal klinkt even lichtvoetig en staat evenzeer met één been in de elektronica (lees: goedkope synthesizers) en met het andere in de fijne Amerikaanse indietraditie van mooie liedjes met een rafelrandje als ooit het muzikaal zeer verwante The Folk Implosion. Voorman en voornaamste liedjesschrijver van Setting Sun Gary Levitt heeft zich hier omringd met violen en trompetten en dat zorgt voor een bij tijd en wijle pastoraal geluid, dat mooi afsteekt tegen het soms net iets te koude jaren tachtig gevoel dat sommige liedjes uitstralen ("Make You Feel", met als enige tekst: 'No One’s Gonna Make You Feel As Good As You Do'. En dat dan een keer of vijftig herhaald). Een aardig album op een terrein dat John Davis en Lou Barlow al een tijdje braak hebben laten liggen. Van de hand van een sympathiek bandje: op de website van hun platenmaatschappij kun je gratis de EP Children of the remix downloaden.

De kortst mogelijke omschrijving is een makkelijke. File Under: Nouveau Folk. Of voor mijn part: Folk de freak. Want de muziek van Fransman Kentin Jivek bewandelt grosso modo dezelfde paden als erkende grootheden uit het genre als Devendra Banhart en Sufjan Stevens. Al is Jivek minder woest en wild als de eerste en minder productief en spaarzamer in zijn arrangementen dan de tweede. Hij leunt zo nu en dan ("Wig Ma Wag! Henchman of the Death") zwaar op de psychedelische grappen uit de jaren zestig en zeventig, maar dan op akoestische instrumenten. Zijn teksten zijn ongrijpbaar - onbegrijpelijk mag je ook zeggen - en zowel in het Engels als het Frans (soms gecombineerd, zoals in "Pandora’s Box"). Van openingsnummer "Szeged Succuba" zou ik niet eens kunnen zeggen in welke taal die gezongen is. De twee Franse liedjes "Quelle Importance" en "Parce Que C’est Toi" laten Jivek horen als een klassieke chansonnier: alleen met piano en emotioneel-geladen stem. Ze worden op het album gevolgd door "Lake Like", waarin zowel Tindersticks als Leonard Cohen doorklinken. Eight New Prophecies - jawel, de plaat bevat acht liedjes - is Jiveks vierde album tot nu, maar voor mij de eerste kennismaking met een intrigerend muzikant die we eigenlijk te kort doen door simpelweg naar anderen te wijzen die evenzeer folk een nieuwe richting op proberen te sturen.

Met zo’n titel vraag je er ook om: Hennessy Keane zal ongetwijfeld nergens erg snel komen. In de eerste plaats vanwege het genre dat ze beoefenen - klassieke country - en in de tweede plaats omdat ze dat niet vanuit Texas doen, maar vanuit Engeland. De twee mannen die hun naam aan deze band gaven, Shaun Hennessy en Ian Keane, respectievelijk als zanger/gitarist en als drummer, zien er dan wel uit als genuine rednecks, maar komen toch echt uit Basingstoke, Hampshire. En dat is het relatief welvarende zuid-oosten van Groot-Brittannië en niet het arme zuiden van de Verenigde Staten. Behalve hun tongval - en dan ook nog alleen maar als je er op let - is er desondanks niets dat hun afkomst verraadt. Elk nummer op Nowhere Fast is keurig volgens de regels van het genre geschreven. Van het aan Jackson Browne refererende "Too Late Tonight", het verhalende "Uncle Johnny" en een tearjerker als "First Time" tot een typische Westcoast-track als "Stand Tall". Voor dit soort prettige, maar nergens opvallende en helaas ook nauwelijks beklijvende albums is de typering 'prettig wegluisteren' bedacht. Of: keurige automuziek voor als je geen haast hebt. En dat geldt voor de M3 richting Londen net zo goed als voor Highway 65 richting Nashville.

We moesten er een fikse tijd op wachten - zes jaar om precies te zijn - maar eindelijk is er dan het nieuwe album van Gillian Welch. Of is dat te flauw om een bespreking van het solodebuut van Dave Rawlings mee te openen? Ten slotte is Rawlings de partner - muzikaal en anderszins - van Gilian Welch, figureert ze meermalen op de hoesfotootjes en horen we haar als zangeres, gitarist en mede-componist terug op A Friend of a Friend. Wat dat laatste betreft: daarin heeft ze niet het alleenrecht. De medley van Neil Young's "Cortez the Killer" en "Method Acting" van Conor Oberst is een van de hoogtepunten, overigens net als die andere cover: Jesse Fullers’s "Monkey and the Engineer" (die harmonica!). Met Ryan Adams schreef en zong Dave Rawlings het rauwe "To Be Young (Is To Be Sad Is To Be High)". Voor de andere tracks gaan de credits naar het echtpaar Welch-Rawlings. En ook van hun hand zijn daar weer een handvol prachtige liedjes bij. Openingsnummer "Ruby" balanceert nog gevaarlijk langs kitsch, met jaren zeventig westcoast-zanglijntjes, maar "How’s About You" klinkt bijna als een dustbowl ballad en de melancholie van "Bells of Harlem" is onovertroffen. We moesten er lang op wachten en de fijne stem van Gillian Welch horen we te weinig, maar A Friend of a Friend is een prachtige plaat die we gewoon toevoegen aan de gecombineerde discografie van mrs. Welch en mr. Rawlings.

Met de release van At Last is het verzameld werk van de legendarische band The Morning Dew compleet. Eerder verscheen al No More, waarop hun vroege singles en niet eerder uitgebracht materiaal te horen was. Maar die cd was niet meer dan de opmaat naar het hoogtepunt uit de carrière van The Morning Dew, de elpee At Last uit 1970. De hoes is voor ons Nederlanders niet zo schokkend (denk maar aan de PSP-verkiezingsposter uit 1971), maar wel kenmerkend voor die tijd: naakte hippies in de vrije natuur. Opener "Crusader’s Smile" zet wat dat betreft ook mooi de toon: 'I play my guitar to make people happy'. Toch is het geen flauwe bloemetjesmuziek die The Morning Dew maakte. Met hun ene been stonden ze nog in de rauwe garagerock van de jaren zestig, met hun andere been in een soort proto-hardrock. Deze twee stijlen werden gecombineerd met een geweldig gevoel voor mooie liedjes en dat leverde een bijkans legendarisch album op. Hoogtepunten zijn de eerdergenoemde opener "Crusader’s Smile", furieuze rocker "Young Man", de psychedelische countryrock van "Then Came the Light" en het door vlijmscherpe gitaren gedomineerde "Gypsy". Als bonus krijgen we vijf nummers van de sessie die de opmaat voor hun nooit verschenen tweede plaat moest worden. De release van At Last bleek uiteindelijk de zwanenzang voor een band die - zo blijkt uit de bonustracks - op het punt stond hun aandacht richting onversneden jaren zeventig hardrock te verplaatsen.

Het voordeel van het jaren lang als sidekick fungeren, is dat je ook een mooie lijst aan gastmuzikanten kunt presenteren als je zelf een album gaat maken. Bart de Win speelt niet alleen al jaren in jazzcombo’s, als toetsenist voor anderen (Stevie Ann, Gert Vlok Nel, Gé Titulaer), maar ook bijvoorbeeld in de band van Gerard van Maasakkers, De Vaste Mannen. Het zijn deze Vaste Mannen die ook de band vormen waar nu Bart de Win de leider van is. Toch is het niet die lijst van al dan niet beroemde muzikanten die opvallen bij het beluisteren van Bart de Wins debuutplaat The Simple Life. Natuurlijk, Bart-Jan Baartmans speelt prachtig gitaar en Izaline Callister zingt fabelachtig mee in het duet "The Promised Land". Maar de hoofdrol wordt toch echt gespeeld door de piano en stem van Bart de Win zelf. Zijn liedjes zijn vakkundig in elkaar gestoken en het bewijs van jarenlang vakmanschap. Hij beweegt zicht op het snijvlak van jazz, country en folk, de wereld waar ook iemand als Randy Newman zich in thuisvoelt. De Amerikaanse Westcoast aan het begin van de jaren zeventig ("Time (is running out)"), gaan naadloos over in jazzy uitstapjes ("They Told Me") die weer opgevolgd worden door een mooie nachtclubwals ("Johnny").

Eerlijk gezegd dacht ik dat The Bastard Sons of Johnny Cash al een tijdje geleden het bijltje er bij neer hadden gegooid. Maar wat blijkt nu: voorman Mark Stuart heeft zijn band omgedoopt tot The Bastard Sons en er zijn eigen naam voor geplakt. Onder deze naam brengt hij ons een nieuwe plaat, die we toch maar geen debuutplaat zullen noemen. Niet alleen klinkt het album daarvoor teveel naar zijn vorige band, maar iemand die al zo lang meegaat en al zo lang zo veel optredens doet mag je niet zomaar als nieuweling begroeten. Toch lijkt het even alsof Bend in the Road wel degelijk een nieuwe start is. De openingstrack, een cover van Billy Joe Shaver's "I’m Just An Old Chunk of Coal" is wel heel traditionele, uptempo, naar bluegrass ruikende country. Dat geldt ook voor "Restless, Ramblin’ Man", de track die daar meteen op volgt. Als ze moeten gelden als visitekaartje voor de nieuwe nom de plume van Mark Stuart’s band, sturen ze de luisteraar de vekeerde kant op. De rest van Bend in the Road ligt behoorlijk in het verlengde van het werk dat hij als bastaardzoon van Johnny Cash bracht: beschaafde alt-country. Of beter: traditionele country met een rockrandje zoals die op de FM-radio in de VS zo lekker klinkt, maar dan iets uit het midden. In Europa meer geschikt als livemuziek in de kroeg dan in de file op de A2.

Het verhaal van Jeffrey Frederick is er eentje van de onbegrepen grapjas met pech: verschillende bands die het net niet maakten, een vaste aanstelling in een club die prompt moest sluiten na een valse beschuldiging van drugsgebruik, tournees die onderbroken werden door arrestaties (Jeffrey trad op in dameskleding in Texas) en boze inwoners van Alabama (hij zong de gospel "Let Me Down": 'Take these nails right out of my hands/And I swear you will get to the promised land/All your sins are forgiven/now let me down'). Misschien zit ‘m daar de makke van zijn onbekendheid: hij draagt teveel het imago van de onverbeterlijke lolbroek met zich mee. Zijn muziek, lichtvoetige barband rock ‘n’ roll, vermengd met country, lijkt te weinig soortelijk gewicht te hebben. Daarbij overleed Jeffrey Frederick ook nog eens veel te jong: hij was pas 47 toen hij 1997 stierf met eigenlijk slechts één volwaardig solo-album op zijn naam: The Resurrection Of Spiders in the Moonlight . Deze plaat was jaren niet te krijgen, maar is nu opnieuw uitgebracht. We horen vrolijke country ("Toilet") en rock ‘n’ roll met een Buddy Holly-hik ("Rotten Lettuce") naast ballades ("Stolen Guitar") en nonsensliedjes met een Caraïbische inslag ("Beer Shit"). Jeffrey Frederick was een adequaat liedjesschrijver die vele stijlen machtig was (en die ook in één en hetzelfde liedje inzette, bijvoorbeeld in "Window"), maar soms teveel vertrouwde op zijn grappen en grollen.